Lütfen web tarayıcınızın Javascript desteğini aktif ediniz!

HER ÇOCUĞA BİR AİLE DİYORUZ

HER ÇOCUĞA BİR AİLE DİYORUZ

HER ÇOCUĞA BİR AİLE DİYORUZ

Savaş, terör, ebeveyn yoksunluğu, ekonomik yoksunluk, suça sürüklenme, istismar gibi sayabileceğimiz birçok nedenden dolayı dünyada milyonlarca çocuk temel yaşamsal ihtiyaçlarını karşılamaya ve korunmaya muhtaç hale gelmektedir.

Çocukların korunabilmeleri için dünyada ve Türkiye’de çeşitli modeller geliştirilmektedir. Koğuş tipi toplu bakım kuruluşlarının olduğu çocuk yuvaları ve yetiştirme yurtları, ev tipi bakım modellerinin olduğu çocuk evleri siteleri, sevgi evleri, aile tipi bakım modellerinin olduğu biyolojik ailenin dış desteklerle güçlendirilmesi, koruyucu aile ve evlat edinme modellerini ve rehabilitasyon merkezlerini başlıca çocuk koruma sistemleri içerisinde sayabiliriz. Bunların dışında son zamanlarda dünyada özellikle gelişmemiş ve az gelişmiş ülkelerde üzerinde durulan “Akraba Yanında Bakım” modeli bulunmakta.

29 Eylül - 2 Ekim 2015 tarihleri arasında Ruanda Cumhuriyetinde gerçekleşen 22 farklı ülkeden 40 örgütün bulunduğu Family For Every Child (Her Çocuk İçin Aile) kuruluşunun “Akraba Yanında Bakım Modeli” ana temalı toplantısında katılım sağladım.

Ana temadan da anlaşıldığı üzere dünya genelinde korunma gereksinimi olan çocukların barınma ve beslenme gibi temel yaşamsal ihtiyaçlarının karşılanabilmesi adına akrabaların da elini taşın altına koyması, bir şekilde sürece dahil edilmeleri konusunda hükümetler tarafından teşvik ve destek mekanizmalarının geliştiriliyor. Ayrıca az gelişmiş ülkelerde kalifiye insan kaynağının kısıtlı olması durumunda da uluslararası sivil toplum kuruluşları, Birleşmiş Milletler ve bağlı kuruluşlar da aile temelli sistemlerin geliştirilmesi için katkılar sunuyor. Family toplantısında ele alınan bazı örnek aşağıda.

Güney Afrika Cumhuriyetinde CINDI Network adlı sivil toplum kuruluşu ve hükümet işbirliği ile korunma ihtiyacı olan çocukların büyük anne ve büyük baba yanında bakımının sağlanması yaygın olarak destekleniyor. Güney Afrika kültüründe de bu modelin yeri oldukça sağlam. Burada her aileye ekonomik destek verilmiyor. Büyük anne ve büyük babanın yanında hayatını idame ettiren çocuğun sevgi, barınma ve beslenme ihtiyacının karşılanması genel anlamda sorunsuz. Ancak aralarındaki yaş farkının iletişim kurma açısından sorunlar doğurabileceği CINDI yetkilisi tarafından dile getirilmekte.

Etiyopya ve Ruanda’da durumlar biraz daha farklı. Etiyopya’da yoksulluk ve salgın hastalıklardan dolayı korunma ihtiyacı olan çocuk bir hayli fazla. Koruma kurumları çocukları tam anlamıyla koruyamamakta. Sivil toplum örgütleri, UNICEF ve hükümet işbirliğinde akraba çocuklarının korunması hususunda farkındalık oluşturmak adına ailelere eğitimler veriliyor.  Ruanda’da 1994 yılında gerçekleşen Tutsi katliamı sonucu yüzbinlerce çocuk ebeveynini kaybetti. Felakete sürüklenmiş ülkede tek başına hükümet kaynaklarının bu çocukları korumaya yetmesi mümkün gözükmemekte. UNICEF ve ülke çapında faaliyet gösteren Uyisenga Ni İmanzi gibi çocuk koruma vakıflarının etkisiyle koruyucu aile ve akraba yanında bakım modeli desteklenmekte. Ama ne yazık ki yeterli ekonomik ve sosyal hizmet desteğinden söz etmek mümkün değil.

Türkiye’de durum nasıl? Genel hatlarıyla özetlemek gerekirse Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının yayınladığı verilere baktığımız zaman 12.542 çocuğun kuruluş bakımında çocuk evleri, çocuk yuvaları, yetiştirme yurtları ve çocuk destek merkezi gibi kuruluşlarda bulunduğunu, 4.283 çocuğunda koruyucu aile yanında olduğunu görüyoruz. Birçok kişi ve sivil toplum örgütünün gözden kaçırdığı bir rakam daha var. 62.995 çocuk koruma altına alınmadan aile ve akraba yanında devlet tarafından desteklenmekte. Akraba yanında bakım modeline bir model olarak değil kültürel olarak doğal bir koruma yöntemi şeklinde çokça tanık olmaktayız. Bu rakamlara baktığımızda koruma modelleri ve uygulamalarında çocuğun temel yaşamsal ihtiyaçları, barınma, güvenlik ihtiyacının karşılanması ve eğitim olanakları açısından ülke olarak oldukça iyi olduğumuzu söyleyebiliriz.

Toplantıda edindiğimiz en önemli izlenim, ülkemizin çocuk koruma sisteminin sorunları olarak ele aldığımız sosyal dışlanma, ötekileştirme, damgalama gibi konularda oldukça hacimli kapasite geliştirdiğimiz. Endonezya’dan Mısır’a birçok ülke yetkilisi hayata geçirdiğimiz projeleri ülkelerine de aktarmak için oldukça heyecanlandı. Afrika ülkeleri ise, hala çocuklara temel gıdayı sağlama konusunda kapasite geliştirmeye çalışmakta.

Belirtmek istediğim diğer bir husus da, devlet korumasından ayrılan gençlerce kurulan Hayat Sende Derneği’nin tüm katılımcılar tarafından hayranlıkla ele alınması. Kurumlarda yetişen bireylerin bu kadar kaliteli örgütlenmesi herkesi oldukça şaşırtmış durumda. Family For Every Child ağına girmek için bir yıl boyunca ağın yetkilileri ülkemizden UNICEF, AÇEV gibi kurumlarla görüşüp, en sonunda Hayat Sende’yi ağa dahil edinceye kadar bizleri yüzlerce sayfa süren denetimlerden geçirdiler. Sonunda da Ağa dahil olmayı başarabildik. Ağa dahil olmak 5.000 Euro gibi küçük ölçekli çalışma ziyaretleri ile 70.000 Euro gibi büyük ölçekli projelere erişimimizi daha da güçlendirecek. Ağın bize katacağı teknik bilgiyle Hayat Sende’yi ileride Birleşmiş Milletler’e danışman kuruluş statüsüne getirmek için çabalayacağız.

Bizler bunları tartışırken, toplumun da süreci dahil edilmesi çok önemli. Çocuğun katılım hakkını kullanabilmesi, kuruluşlarda bulunan çocukların nitelikli ve sevgi dolu bir ailede büyüme hakkı, çocukların ve koruyucu ailelerin anında ulaşabilecekleri destek merkezlerinin kurulması, eğitim sisteminde, medyada, toplumda etiketlenmemesi, ötekileştirilmemesi için mücadele edilmesi gerekiyor.

78 milyonluk bir ülkede koruma altında bulunan 17 bin çocuğu koruyabilmek, eşit ve güçlü bireyler olarak hayata hazırlayabilmek zor değil. Sadece biraz, evet yalnızca biraz daha kolektif çaba gerekli.

 

Bayram TUNÇBİLEK

Hayat Sende Derneği Yönetim Kurulu Başkanı

İçeriği Paylaş:

Yazar Hayat Sende

Hayat  Sende
Devlet koruması altındaki çocuk ve gençlerin hayata eşit, güçlü ve ayrımcılığa uğramadan atıldığı bir dünya için Hayat Sende...

İlginizi Çekebilir: